Luật Xây dựng sửa đổi, có hiệu lực từ 1/7/2026, hứa hẹn xóa bỏ hàng loạt rào cản pháp lý, mở ra cơ hội tối ưu hoá đầu tư xây dựng tại Việt Nam. Tuy nhiên, những cải tiến này đồng thời đặt ra một loạt thách thức mới trong việc soạn thảo hợp đồng, quản lý chi phí và kiểm soát rủi ro pháp lý.

Những cải cách trọng điểm trong Luật Xây dựng sửa đổi

Cải cách quản lý đầu tư xây dựng

• Phân loại dự án (công, PPP, kinh doanh) với quy trình quản lý riêng.
• Rút ngắn chuỗi quản lý dự án, chỉ còn hai hình thức chủ đạo, phù hợp với xu hướng tổng hợp.

Đơn giản hoá thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh

• Thiết kế trong báo cáo khả thi không còn giới hạn chỉ “thiết kế cơ sở”, cho phép đa dạng thiết kế theo quyết định đầu tư.
• Mở rộng miễn giấy phép cho một số công trình, giảm thời gian chờ đợi.
• Bỏ điều kiện năng lực của tổ chức; cá nhân đánh giá dựa trên hồ sơ và kinh nghiệm.

Quản lý chi phí và hợp đồng xây dựng

Luật mới cho phép tính toán chi phí đầu tư theo từng giai đoạn, thay vì nguyên tắc “tính đúng tính đủ” một lần. Đồng thời, nó làm rõ hai khái niệm “sự kiện bất khả kháng” và “hoàn thành cơ bản”, củng cố nguyên tắc bảo đảm nghĩa vụ theo luật dân sự.

Rủi ro pháp lý mới và cách kiểm soát hiệu quả

“Nếu không có khả năng soạn thảo hợp đồng và quản lý rủi ro phù hợp, quyền tự chủ mới của Luật có thể dẫn tới tăng tranh chấp chứ không giảm.” – PGS. TS. Tô Văn Hòa, Trưởng khoa Luật, Đại học Luật Hà Nội.

Thách thức trong soạn thảo và quản trị hợp đồng

Theo ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, nhiều tranh chấp hiện nay xuất phát từ điều khoản thanh toán, thời gian hoàn thành và sự thiếu rõ ràng về “sự kiện bất khả kháng”. Để giảm thiểu, hợp đồng cần chi tiết về tiến độ, điều kiện thanh toán và các biện pháp dự phòng.

Luật sư Nguyễn Phương Nam nhấn mạnh: “Điều kiện thanh toán và quyết toán là những điểm nóng gây tranh chấp; hợp đồng càng chi tiết, rủi ro càng giảm.”

Quản trị chi phí và sự kiện bất khả kháng

Việc tính toán chi phí theo giai đoạn cho phép nhà đầu tư điều chỉnh ngân sách dựa trên thực tế thi công, nhưng đồng thời yêu cầu hệ thống quản lý chi phí chặt chẽ, tránh sai lệch dẫn đến tranh chấp.

Xử lý tranh chấp: Vai trò của trọng tài và tư vấn pháp lý

Theo thống kê của VIAC, hơn 30% các vụ tranh chấp xây dựng trong 5 năm qua liên quan tới hợp đồng. Việc đưa ra các điều khoản giải quyết tranh chấp, lựa chọn trọng tài viên có kinh nghiệm (như VIAC) sẽ rút ngắn thời gian và chi phí giải quyết.

Như các chuyên gia khẳng định, việc nắm bắt kịp thời các quy định mới, chuẩn hoá mẫu hợp đồng và đào tạo đội ngũ pháp lý là chìa khóa để doanh nghiệp tận dụng tối đa lợi thế của Luật Xây dựng sửa đổi. Doanh nghiệp nào chuẩn bị sẵn sàng sẽ giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Bạn muốn biết thêm chi tiết về mẫu hợp đồng chuẩn? Tải về bộ công cụ miễn phí ngay hôm nay!