Nội dung chính
Trường hợp thực tế: sinh viên 20 tuổi mang bình khí cười khi khám sức khỏe tâm thần
Không thể kiểm soát cơn thèm, cô đã phải mang theo bình nitrous oxide (N2O) ngay cả khi vào bệnh viện.
Vào ngày 12-1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ về một bệnh nhân nữ, sinh viên năm nhất, đã phụ thuộc vào khí cười trong hơn 6 năm.
Quá trình lây nhiễm và tăng tốc sử dụng
Cô cho biết lần đầu tiếp xúc với bóng cười khi còn học trung học cơ sở, chỉ thử vài lần trong buổi tụ tập bạn bè. Khi lên trung học phổ thông, việc dùng tăng lên do áp lực nhóm, và tới đại học cô tự mua các bình mini để tự dùng.
Ban đầu chỉ dùng 1‑2 quả mỗi lần, nhưng dần dần tăng lên 10‑20 quả mỗi ngày. Khi các quả bóng nhỏ không đủ, cô chuyển sang dùng bình khí lớn và cất chúng trong balo để tránh bị phát hiện.
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng, kèm theo các triệu chứng rối loạn tâm thần như tê bì tay chân, trầm cảm và lo âu.
Hiểu đúng về “bóng cười” – N2O
Bóng cười, hay còn gọi là khí nitrous oxide (N2O), là một chất khí có tác dụng gây hưng phấn và ảo giác ngắn hạn. Khi hít, N2O tác động lên hệ thần kinh trung ương, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút.
Việc lạm dụng lặp đi lặp lại làm tăng nguy cơ tổn thương não và tủy sống. Các dấu hiệu thường gặp bao gồm tê bì tay chân, yếu liệt, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ và giảm khả năng tập trung. Ở mức liều cao, N2O có thể gây ngạt thở, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong.
Hậu quả sức khỏe nghiêm trọng
- Ngộ độc cấp tính: chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, rối loạn nhịp tim, phù phổi cấp.
- Tổn thương thần kinh mạn tính: tê bì, yếu liệt, suy giảm chức năng vận động và nhận thức.
- Rủi ro tử vong khi sử dụng trong không gian kín hoặc kết hợp rượu, thuốc khác.
Trong một số trường hợp tại Việt Nam, người dùng đã tử vong ngay tại các quán bar, club do ngạt hoặc rối loạn hô hấp cấp.
Phương pháp điều trị và hỗ trợ
Bác sĩ Lê Thị Thu Hà, Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất và hành vi, cho biết điều trị phụ thuộc khí cười cần kết hợp đa dạng: thuốc giảm cảm giác thèm, trị liệu tâm lý, can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ và sự giám sát chặt chẽ của gia đình.
Trong trường hợp của sinh viên này, sau 6 tháng điều trị và sự hỗ trợ từ gia đình, cô đã giảm đáng kể cảm giác thèm, ngừng sử dụng khí cười và hiện đang được theo dõi định kỳ.
Biện pháp phòng ngừa cho phụ huynh và nhà trường
Do kích thước nhỏ gọn, bình khí cười dễ giấu, phụ huynh nên chú ý tới những thay đổi bất thường trong hành vi, sức khỏe của con trẻ – như thay đổi giấc ngủ, giảm năng suất học tập, hoặc xuất hiện các triệu chứng thần kinh.
Nếu nghi ngờ con em đang sử dụng, nên đưa họ đến cơ sở y tế chuyên môn để được thăm khám và can thiệp sớm.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ nghiện khí cười và cung cấp thông tin phòng ngừa là bước quan trọng để giảm thiểu các trường hợp nghiêm trọng.
