Nội dung chính
Giang mai, “kẻ bắt chước” của các bệnh da và cảm cúm, luôn gây nhầm lẫn cho người không biết.
Để giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về căn bệnh lây truyền qua đường tình dục này, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) của Hoa Kỳ đã tổng hợp 5 câu hỏi thường gặp và đưa ra câu trả lời dựa trên bằng chứng y khoa mới nhất.
Câu hỏi 1: Giang mai thực sự lây truyền qua con đường nào?
CDC xác nhận rằng vi khuẩn Treponema pallidum không sống được lâu ngoài cơ thể, vì vậy việc ngồi chung bồn cầu, dùng chung khăn tắm hoặc tay nắm cửa không gây lây nhiễm. Bệnh lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với vết loét (săng) của người bệnh, có thể xuất hiện ở bộ phận sinh dục, môi, lưỡi hoặc trong miệng. Ngoài quan hệ tình dục (âm đạo, hậu môn, miệng), truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ cũng là một con đường nguy hiểm, dẫn đến giang mai bẩm sinh.
Câu hỏi 2: Tại sao các triệu chứng của giang mai lại khó nhận biết?
Giang mai được gọi là “kẻ bắt chước” vì nó trải qua nhiều giai đoạn với biểu hiện khác nhau:
- Giai đoạn nguyên phát: Xuất hiện một vết loét tròn, cứng, không đau, thường tự biến mất sau vài tuần.
- Giai đoạn thứ phát: Phát ban không ngứa trên lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân, kèm sốt, sưng hạch, mệt mỏi – dễ nhầm lẫn với dị ứng hoặc cảm cúm.
- Giai đoạn tiềm ẩn: Không có bất kỳ triệu chứng nào, nhưng vi khuẩn vẫn tồn tại trong cơ thể và có thể gây tổn thương nội tạng trong thời gian dài.
- Giai đoạn muộn: Nếu không được điều trị, sau 10‑30 năm bệnh có thể phá hủy tim, não, hệ thần kinh, gây mù lòa, mất trí nhớ và thậm chí tử vong (CDC, 2022).
Câu hỏi 3: Làm sao để xác định một người có bị giang mai hay không?
Do các triệu chứng có thể không xuất hiện hoặc rất nhẹ, xét nghiệm là phương pháp duy nhất để chẩn đoán chính xác. Xét nghiệm máu tìm kháng thể (RPR, VDRL) và xét nghiệm PCR hiện nay cho kết quả nhanh, độ chính xác >99 %.
Đối tượng nên xét nghiệm định kỳ bao gồm: người có quan hệ tình dục không an toàn, nam giới quan hệ đồng giới, phụ nữ mang thai và những người có tiền sử lây nhiễm các bệnh STIs.
Câu hỏi 4: Giang mai có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng thuốc không?
Có. Penicillin tiêm là thuốc kháng sinh chuẩn được CDC khuyến cáo và có thể tiêu diệt hoàn toàn Treponema pallidum ở mọi giai đoạn (CDC, 2023). Tuy nhiên, thuốc chỉ diệt khuẩn, không thể phục hồi những tổn thương đã gây ra trước đó, như tổn thương tim hoặc dây thần kinh.
Do đó, việc điều trị sớm là yếu tố quyết định để tránh các biến chứng vĩnh viễn và duy trì chất lượng cuộc sống.
Câu hỏi 5: Làm thế nào bảo vệ bản thân khỏi “kẻ bắt chước” này?
Ba chiến lược chính từ CDC:
- Chung thủy: Giữ mối quan hệ một vợ một chồng, cả hai phía đều đã được xét nghiệm âm tính.
- Sử dụng bao cao su: Giảm đáng kể nguy cơ lây truyền, nhưng vẫn cần lưu ý rằng vết loét không được bao phủ có thể gây nhiễm.
- Giao tiếp và xét nghiệm định kỳ: Thảo luận cởi mở về sức khỏe tình dục và cùng nhau đi kiểm tra.
Hiểu rõ 5 câu hỏi này giúp bạn nhận thức đúng về giang mai, phát hiện sớm và ngăn ngừa lây lan trong cộng đồng.
Cách duy nhất để biết chắc chắn bạn có bị giang mai hay không là xét nghiệm. Ảnh minh họa.
